Kim loại kiềm – kiềm thổ - nhôm

16:27 15/08/2016

Kim loại kiềm - kiềm thổ - nhôm là dạng bài tập rất phổ biến và gần như chắc chắn sẽ xuất hiện trong đề thi THPT quốc gia. Hôm nay Lize sẽ giới thiệu đến các em một số dạng bài tập xoay quanh chuyên đề này cùng với đáp án chi tiết.

Hướng dẫn giải bài tập Kim loại kiềm - kiềm thổ - phản ứng nhiệt nhôm

bài tập kim loại kiềm, kiềm thổ

Lý thuyết

Cấu tạo và tính chất vật lý kim loại kiềm, kiềm thổ

- Kim loại kiềm (nhóm IA) và kim loại kiềm thổ (nhóm IIA) là các nguyên tố đứng đầu mỗi chu kì của bảng hệ thống tuần hoàn. Chúng có nhiệt độ nóng chảy và tính cứng thấp nhất so với các kim loại cùng chu kì.

Phân loại

Các nguyên tố

Cấu hình electron lớp ngoài cùng

Kim loại kiềm (nhóm IA)

Li, Na, K, Rb, Cs

Kim loại kiềm thổ (nhóm IIA)

Be, Mg, Ca, Sr, Ba

 

- Các kim loại kiềm tồn tại ở thể rắn, phổ biến nhất là ở dạng tinh thể lập phương tâm khối (gồm tất cả các kim loại kiềm và Ba)

- Cấu hình electron lớp ngoài cùng của kim loại kiềm chỉ có 1 electron nên các kim loại kiềm chỉ có 1 số oxi hóa +1 trong các hợp chất. tương tự, các kim loại kiềm thổ chỉ có số oxi hóa +2

Tính chất Hóa học Kim loại kiềm, kiềm thổ

Tính chất chính của kim loại kiềm, kiềm thổ là tính khử, thể hiện qua các phản ứng sau

bài tập kim loại kiềm, kiềm thổ, nhôm

- Các kim loại Be, Mg và oxit tương ứng không phản ứng với H2O

- Các hiđroxit (ngoại trừ Be, Mg) đều tan tốt trong nước và có đầy đủ tính chất của bazơ điển hình như:  làm quỳ tím hóa xanh, phản ứng được với axit và oxit axit tạo thành muối

Ví dụ:      2 NaOH + $C{O_2}$  → $N{a_2}C{O_{3\,\,}}\,\,\,\, + \,\,\,\,{H_2}O$  

              NaOH +  HCl  → NaCl    +   ${H_2}O$

Hợp chất của kim loại kiềm và kiềm thổ

- Tất cả các hợp chất của kim loại kiềm đều tan. Nhiều hợp chất của kim loại kiềm thổ cũng tan ngoại trừ:

  • Hiđroxit : $Be{(OH)_2},\,\,Mg{(OH)_2}$
  • Muối sunfat: $CaS{O_4},\,BaS{O_4},\,SrS{O_4}$
  • Tất cả các muối $CO_3^{2 - }$ , $SO_3^{2 - }$ đều dễ bị nhiệt phân tạo thành oxit kim loại kiềm thổ

Ví dụ: 

- Phương pháp nhận biết cation kim loại kiềm và kiềm thổ:

cation

Phương pháp

Hiện tượng

$N{a^ + }$

Đốt trên ngọn lửa không màu

 Ngọn lửa màu vàng

${K^ + }$

 

Ngọn lửa màu tím

$M{g^{2 + }}$

Phản ứng với ion $O{H^ - },\,CO_3^{2 - },\,\,SO_3^{2 - },\,\,PO_4^{3 - }$

Tạo kết tủa màu trắng

$C{a^{2 + }}$

Phản ứng với ion $CO_3^{2 - },\,\,SO_3^{2 - },\,\,PO_4^{3 - }$

Tạo kết tủa màu trắng

$B{a^{2 + }}$

Phản ứng với ion $CO_3^{2 - },\,\,SO_3^{2 - },\,\,SO_4^{2 - },\,CrO_4^{2 - }$

Kết tủa $BaC{O_3},\,BaS{O_3},\,BaS{O_4},\,B{a_3}{(P{O_4})_2}$ màu trắng

$BaCr{O_4}$  kết tủa vàng

Chú ý: $BaS{O_4},\,BaCr{O_4}$ không tan trong axit

 

- Một số ứng dụng của các hợp chất của ion kim loại kiềm và kiềm thổ

  • $NaHC{O_3}$ dùng để sản xuất thực phẩm, nước giải khát (soda)
  • $Ca{(OH)_2}$ là nước vôi trong, dùng để khử chua đất trồng, trộn vữa xây nhà, sản xuất clorua vôi để khử trùng
  • $CaS{O_4}.{H_2}O$  hoặc $CaS{O_4}.0,5{H_2}O$  là thạch cai nung, được dùng để đúc tượng, làm phấn viết bảng, bó bột khi gãy xương.
  • $CaC{O_3}$ là đá vôi, dùng để sản xuất thủy tinh, xi măng , gang, thép và điều chế CaO, $C{O_2}$

- Tất cả các kim loại kiềm và kiềm thổ đều chỉ có thể điều chế bằng phương pháp điện phân nóng chảy muối clorua tương ứng

Ví dụ: 

- Nếu sử dụng phương pháp điện phân dung dịch thì chỉ thu được các hiđroxit của chúng

Ví dụ:

Bài tập có đáp án

Dưới dây sẽ là một số bài tập điển hình cho chuyên đề kim loại  kiềm – kiềm thổ - nhôm. 

Đề thi THPT quốc gia môn Hóa sẽ trải đều các dạng bài tập từ lớp 11 đến lớp 12, thậm chí là lớp 10. Bởi vậy, việc luyện tập và nắm chắc kiến thức từng chuyên đề sẽ là rất quan trọng. Nếu bài tập chuyên đề kể trên còn chưa đủ, Lize còn 1 kho bài tập khổng lồ cho các em khai phá đó.

Dạng bài này chắc chắn sẽ có mặt trong đề thi THPT quốc gia hay đề thi đại học, đặc biệt là bài tập phản ứng nhiệt nhôm, chú ý nhé mấy đứa.

Share bài viết

Từ khoá

Có thể em cần biết?

Tên bài giảng

Bài giảng về "Tên bài giảng" - Thầy/Cô "Tên thầy/cô dạy khóa học"

Nhận thêm bài tập và hướng dẫn giải bài tập Miễn phí từ Lize nhé!

Đăng ký thành viên Lize để nhận các bài tập và hướng dẫn giải bài tập từ thầy cô Lize nhé.

\
X